26 – Mười hai người anh

THE TWELVE BROTHERS MƯỜI HAI NGƯỜI ANH
THERE were once upon a time a King and a Queen who lived happily together, and they had twelve children, all of whom were boys. Ngày xửa ngày xưa, có một đức Vua và một Hoàng hậu sống rất hạnh phúc bên nhau, họ có mười hai người con và tất cả đều là con trai.
One day the King said to his wife: Một ngày nọ, nhà Vua nói với vợ mình:
`If our thirteenth child is a girl, all her twelve brothers must die, so that she may be very rich and the kingdom hers alone.’ “Nếu đứa con thứ mười ba của chúng ta là con gái, thì mười hai người anh của nó sẽ phải chết, để nó có thể hưởng trọn vẹn sự giàu sang và vương quốc này sẽ thuộc về riêng một mình nó mà thôi.”
Then he ordered twelve coffins to be made, and filled them with shavings, and placed a little pillow in each. Sau đó, nhà Vua ra lệnh đóng mười hai cỗ quan tài, bên trong rải đầy dăm bào và đặt vào mỗi chiếc một cái gối nhỏ.
These he put away in an empty room, and, giving the key to his wife, he bade her tell no one of it. Ông cho cất chúng vào một căn phòng trống, giao chìa khóa cho vợ và dặn bà không được nói cho ai biết về điều này.
The Queen grieved over the sad fate of her sons and refused to be comforted, so much so that the youngest boy, who was always with her, and whom she had christened Benjamin, said to her one day: Hoàng hậu vô cùng đau buồn trước số phận bi thảm của các con mình và khóc mãi không thôi, đến nỗi người con út, đứa trẻ luôn quấn quýt bên bà và được bà đặt tên là Benjamin, đã hỏi:
`Dear mother, why are you so sad?’ “Mẹ kính yêu, tại sao mẹ lại buồn rầu đến thế?”
`My child,’ she answered, `I may not tell you the reason.’ Bà trả lời: “Con yêu của mẹ, mẹ không thể nói cho con biết lý do được.”
But he left her no peace, till she went and unlocked the room and showed him the twelve coffins filled with shavings, and with the little pillow laid in each. Nhưng cậu bé cứ nài nỉ mãi khiến bà không yên lòng, cuối cùng bà đành đi mở cửa căn phòng nọ và chỉ cho cậu thấy mười hai cỗ quan tài đầy dăm bào, bên trong có đặt những chiếc gối nhỏ.
Then she said: `My dearest Benjamin, your father has had these coffins made for you and your eleven brothers, because if I bring a girl into the world you are all to be killed and buried in them.’ Rồi bà nói: “Benjamin yêu dấu của mẹ, cha con đã cho làm những cỗ quan tài này cho con và mười một người anh của con, bởi vì nếu mẹ sinh ra một bé gái thì tất cả các con đều sẽ bị giết và chôn trong đó.”
She wept bitterly as she spoke, but her son comforted her and said: Bà khóc nức nở khi nói những lời này, nhưng người con trai đã an ủi mẹ:
`Don’t cry, dear mother; we’ll manage to escape somehow, and will fly for our lives.’ “Mẹ đừng khóc, mẹ kính yêu; chúng con sẽ tìm cách trốn thoát và sẽ cao chạy xa bay để bảo toàn mạng sống.”
`Yes,’ replied his mother, `that is what you must do—go with your eleven brothers out into the wood, and let one of you always sit on the highest tree you can find, keeping watch on the tower of the castle. Người mẹ đáp: “Đúng vậy, đó là điều các con phải làm – hãy cùng mười một anh trai của con đi vào rừng sâu, và hãy cử một người luôn trèo lên ngọn cây cao nhất mà các con tìm được để canh chừng tháp của lâu đài.”
If I give birth to a little son I will wave a white flag, and then you may safely return; but if I give birth to a little daughter I will wave a red flag, which will warn you to fly away as quickly as you can, and may the kind Heaven have pity on you. “Nếu mẹ sinh con trai, mẹ sẽ treo một lá cờ trắng, và khi đó các con có thể an tâm trở về; nhưng nếu mẹ sinh con gái, mẹ sẽ treo một lá cờ đỏ, đó là dấu hiệu cảnh báo các con phải trốn đi càng nhanh càng tốt, và cầu mong trời cao rủ lòng thương xót các con.”
Every night I will get up and pray for you, in winter that you may always have a fire to warm yourselves by, and in summer that you may not languish in the heat.’ “Mỗi đêm mẹ sẽ thức dậy và cầu nguyện cho các con: vào mùa đông cầu cho các con luôn có ngọn lửa để sưởi ấm, và vào mùa hè cầu cho các con không phải chịu cảnh héo hon vì nóng bức.”
Then she blessed her sons and they set out into the wood. Sau đó, bà chúc phúc cho các con và họ bắt đầu đi vào rừng.
They found a very high oak tree, and there they sat, turn about, keeping their eyes always fixed on the castle tower. Họ tìm thấy một cây sồi rất cao, và ở đó họ thay phiên nhau ngồi trên ngọn cây, mắt luôn dán chặt vào tòa tháp lâu đài.
On the twelfth day, when the turn came to Benjamin, he noticed a flag waving in the air, but alas! it was not white, but blood red, the sign which told them they must all die. Đến ngày thứ mười hai, khi tới lượt Benjamin canh gác, cậu thấy một lá cờ đang tung bay trong gió, nhưng than ôi! Đó không phải là màu trắng, mà là màu đỏ như máu, điềm báo rằng tất cả họ đều phải chết.
When the brothers heard this they were very angry, and said: Khi các anh em nghe thấy tin này, họ vô cùng giận dữ và nói:
`Shall we forsooth suffer death for the sake of a wretched girl? “Chẳng lẽ chúng ta lại phải chịu chết chỉ vì một đứa con gái hay sao?
Let us swear vengeance, and vow that wherever and whenever we shall meet one of her sex, she shall die at our hands.’ Hãy thề sẽ trả thù, và lập lời thề rằng bất cứ khi nào và bất cứ nơi đâu chúng ta gặp một đứa con gái, nó sẽ phải chết dưới tay chúng ta.”
Then they went their way deeper into the wood, and in the middle of it, where it was thickest and darkest, they came upon a little enchanted house which stood empty. Thế rồi họ đi sâu hơn vào trong rừng, đến giữa khu rừng nơi cây cối rậm rạp và tối tăm nhất, họ bắt gặp một ngôi nhà nhỏ bị ếm bùa đang bỏ trống.
`Here,’ they said, `let us take up our abode, and you, Benjamin, you are the youngest and weakest, you shall stay at home and keep house for us; we others will go out and fetch food.’ Họ bảo nhau: “Chúng ta sẽ ở lại đây, và Benjamin, em là người nhỏ nhất và yếu nhất, em sẽ ở nhà lo việc nội trợ; còn những người khác sẽ đi kiếm thức ăn.”
So they went forth into the wood, and shot hares and roe-deer, birds and wood-pigeons, and any other game they came across. Vì thế họ đi vào rừng, bắn thỏ rừng, nai, chim chóc, chim bồ câu gỗ và bất cứ con thú nào họ gặp.
They always brought their spoils home to Benjamin, who soon learnt to make them into dainty dishes. Họ luôn mang chiến lợi phẩm về cho Benjamin, và cậu sớm học được cách chế biến chúng thành những món ăn ngon lành.
So they lived for ten years in this little house, and the time slipped merrily away. Họ đã sống mười năm trong ngôi nhà nhỏ này, và thời gian trôi qua thật vui vẻ.
In the meantime their little sister at home was growing up quickly. Trong khi đó, cô em gái út ở nhà đã lớn lên nhanh chóng.
She was kind-hearted and of a fair countenance, and she had a gold star right in the middle of her forehead. Nàng có tấm lòng nhân hậu, dung mạo xinh đẹp và có một ngôi sao vàng ngay giữa trán.
One day a big washing was going on at the palace, and the girl looking down from her window saw twelve men’s shirts hanging up to dry, and asked her mother: Một ngày nọ, khi trong cung điện đang có đợt giặt giũ lớn, cô gái nhìn xuống từ cửa sổ và thấy mười hai chiếc áo sơ mi nam đang treo phơi, bèn hỏi mẹ:
`Who in the world do these shirts belong to? Surely they are far too small for my father?’ “Những chiếc áo này là của ai vậy mẹ? Chắc chắn chúng quá nhỏ so với cha con rồi?”
And the Queen answered sadly: `Dear child, they belong to your twelve brothers.’ Và Hoàng hậu buồn bã trả lời: “Con yêu, chúng thuộc về mười hai người anh trai của con.”
`But where are my twelve brothers?’ said the girl. `I have never even heard of them.’ Cô gái hỏi: “Nhưng mười hai anh của con đâu rồi ạ? Con chưa bao giờ nghe nói về các anh ấy.”
`Heaven alone knows in what part of the wide world they are wandering,’ replied her mother. Người mẹ đáp: “Chỉ có trời mới biết các anh con đang lang thang ở phương trời nào giữa thế gian rộng lớn này.”
Then she took the girl and opened the locked-up room; she showed her the twelve coffins filled with shavings, and with the little pillow laid in each. Rồi bà dẫn cô gái đi mở cửa căn phòng bí mật; bà chỉ cho cô thấy mười hai cỗ quan tài đầy dăm bào cùng những chiếc gối nhỏ.
`These coffins,’ she said, `were intended for your brothers, but they stole secretly away before you were born.’ Bà nói: “Những cỗ quan tài này được chuẩn bị cho các anh con, nhưng các anh đã bí mật trốn đi trước khi con chào đời.”
Then she told her all that had happened, and when she had finished her daughter said: Sau đó, bà kể cho con nghe mọi chuyện đã xảy ra, và khi bà kể xong, cô con gái nói:
`Do not cry, dearest mother; I will go and seek my brothers till I find them.’ “Mẹ đừng khóc, mẹ kính yêu; con sẽ đi tìm các anh cho đến khi gặp được mới thôi.”
So she took the twelve shirts and went on straight into the middle of the big wood. Thế là nàng mang theo mười hai chiếc áo sơ mi và đi thẳng vào giữa khu rừng lớn.
She walked all day long, and came in the evening to the little enchanted house. Nàng đi suốt cả ngày, và đến chiều tối thì tới được ngôi nhà nhỏ bị ếm bùa.
She stepped in and found a youth who, marvelling at her beauty, at the royal robes she wore, and at the golden star on her forehead, asked her where she came from and whither she was going. Nàng bước vào và thấy một chàng trai trẻ; cậu sững sờ trước vẻ đẹp của nàng, trước bộ y phục hoàng gia nàng mặc và ngôi sao vàng trên trán nàng, cậu liền hỏi nàng từ đâu đến và định đi đâu.
`I am a Princess,’ she answered, `and am seeking for my twelve brothers. Nàng trả lời: “Ta là Công chúa, và ta đang đi tìm mười hai người anh của mình.
I mean to wander as far as the blue sky stretches over the earth till I find them.’ Ta định sẽ đi lang thang khắp nơi, xa đến tận nơi bầu trời xanh kia trải dài trên mặt đất cho đến khi tìm thấy các anh.”
Then she showed him the twelve shirts which she had taken with her, and Benjamin saw that it must be his sister, and said: Rồi nàng đưa cho cậu xem mười hai chiếc áo sơ mi mà nàng mang theo, và Benjamin nhận ra đó hẳn là em gái mình, cậu nói:
`I am Benjamin, your youngest brother.’ “Anh là Benjamin, người anh út của em đây.”
So they wept for joy, and kissed and hugged each other again and again. Họ khóc vì vui sướng, rồi ôm hôn nhau thắm thiết mãi không thôi.
After a time Benjamin said: `Dear sister, there is still a little difficulty, for we had all agreed that any girl we met should die at our hands, because it was for the sake of a girl that we had to leave our kingdom.’ Một lúc sau, Benjamin nói: “Em gái yêu quý, vẫn còn một chút khó khăn, vì các anh đã thỏa thuận với nhau rằng bất cứ cô gái nào bọn anh gặp đều sẽ phải chết dưới tay bọn anh, bởi vì chính tại một đứa con gái mà các anh phải rời bỏ vương quốc của mình.”
`But,’ she replied, `I will gladly die if by that means I can restore my twelve brothers to their own.’ Nàng đáp: “Nhưng em sẵn lòng chết nếu cái chết của em có thể giúp mười hai người anh được trở về.”
`No,’ he answered, `there is no need for that; only go and hide under that tub till our eleven brothers come in, and I’ll soon make matters right with them.’ Cậu trả lời: “Không, không cần phải như thế; em chỉ cần trốn dưới cái bồn kia cho đến khi mười một người anh còn lại về, rồi anh sẽ sớm dàn xếp ổn thỏa với họ.”
She did as she was bid, and soon the others came home from the chase and sat down to supper. Nàng làm theo lời cậu dặn, và chẳng bao lâu sau, những người khác đi săn về và ngồi vào bàn ăn tối.
`Well, Benjamin, what’s the news?’ they asked. Họ hỏi: “Nào Benjamin, có tin tức gì không?”
But he replied, `I like that; have you nothing to tell me?’ Cậu đáp: “Hay nhỉ; các anh không có gì kể cho em nghe sao?”
`No,’ they answered. “Không,” họ trả lời.
Then he said: `Well, now, you’ve been out in the wood all the day and I’ve stayed quietly at home, and all the same I know more than you do.’ Bấy giờ cậu mới nói: “Chà, các anh đã ở trong rừng cả ngày còn em chỉ ở nhà yên tĩnh, vậy mà em lại biết nhiều chuyện hơn các anh đấy.”
`Then tell us,’ they cried. Họ reo lên: “Thế thì kể cho bọn anh nghe đi.”
But he answered: `Only on condition that you promise faithfully that the first girl we meet shall not be killed.’ Nhưng cậu đáp: “Chỉ với điều kiện là các anh phải hứa chắc chắn rằng cô gái đầu tiên chúng ta gặp sẽ không bị giết.”
`She shall be spared,’ they promised, `only tell us the news.’ Họ hứa: “Cô ta sẽ được tha mạng, kể tin tức nghe đi nào.”
Then Benjamin said: `Our sister is here!’ and he lifted up the tub and the Princess stepped forward, with her royal robes and with the golden star on her forehead, looking so lovely and sweet and charming that they all fell in love with her on the spot. Lúc đó Benjamin nói: “Em gái của chúng ta đang ở đây!” và cậu nhấc cái bồn lên. Nàng Công chúa bước ra, trong bộ y phục hoàng gia với ngôi sao vàng trên trán, trông xinh đẹp, ngọt ngào và duyên dáng đến mức tất cả các anh đều đem lòng yêu mến nàng ngay lập tức.
They arranged that she should stay at home with Benjamin and help him in the house work, while the rest of the brothers went out into the wood and shot hares and roe-deer, birds and wood-pigeons. Họ sắp xếp để nàng ở nhà cùng Benjamin giúp việc nội trợ, trong khi những người anh còn lại vào rừng săn bắn thỏ, nai, chim chóc và bồ câu.
And Benjamin and his sister cooked their meals for them. Benjamin và em gái nấu nướng cho cả nhà.
She gathered herbs to cook the vegetables in, fetched the wood, and watched the pots on the fire, and always when her eleven brothers returned she had their supper ready for them. Nàng đi hái các loại rau thơm để nấu canh, đi kiếm củi và trông chừng nồi niêu trên bếp, và lúc nào mười một người anh trở về cũng đã có bữa tối sẵn sàng.
Besides this, she kept the house in order, tidied all the rooms, and made herself so generally useful that her brothers were delighted, and they all lived happily together. Ngoài ra, nàng còn giữ gìn nhà cửa ngăn nắp, dọn dẹp sạch sẽ các phòng và tỏ ra hữu ích đến mức các anh vô cùng vui sướng, và họ sống hạnh phúc bên nhau.
One day the two at home prepared a fine feast, and when they were all assembled they sat down and ate and drank and made merry. Một ngày nọ, hai anh em ở nhà chuẩn bị một bữa tiệc linh đình, và khi tất cả đã tề tựu đông đủ, họ ngồi xuống ăn uống và vui đùa.
Now there was a little garden round the enchanted house, in which grew twelve tall lilies. Xung quanh ngôi nhà thần bí có một khu vườn nhỏ, trong đó mọc mười hai bông hoa bách hợp (hoa huệ tây) cao vút.
The girl, wishing to please her brothers, plucked the twelve flowers, meaning to present one to each of them as they sat at supper. Cô gái vì muốn làm vui lòng các anh nên đã ngắt mười hai bông hoa đó, định bụng sẽ tặng mỗi người một bông khi họ ngồi ăn tối.
But hardly had she plucked the flowers when her brothers were turned into twelve ravens, who flew croaking over the wood, and the house and garden vanished also. Nhưng nàng vừa ngắt những bông hoa ấy xong thì các anh của nàng liền biến thành mười hai con quạ, bay qua khu rừng vừa bay vừa kêu quàng quạc, và ngôi nhà cùng khu vườn cũng tan biến mất.
So the poor girl found herself left all alone in the wood, and as she looked round her she noticed an old woman standing close beside her, who said: Vậy là cô gái tội nghiệp thấy mình bơ vơ một mình giữa rừng hoang, và khi nhìn quanh, nàng thấy một bà lão đang đứng ngay cạnh mình và nói:
`My child, what have you done? “Con ơi, con đã làm gì thế này?
Why didn’t you leave the flowers alone? Tại sao con không để yên những bông hoa đó?
They were your twelve brothers. Đó chính là mười hai người anh của con.
Now they are changed for ever into ravens.’ Bây giờ họ đã bị biến thành quạ mãi mãi rồi.”
The girl asked, sobbing: `Is there no means of setting them free?’ Cô gái nức nở hỏi: “Liệu không có cách nào giải thoát cho các anh ấy sao?”
`No,’ said the old woman, `there is only one way in the whole world, and that is so difficult that you won’t free them by it, for you would have to be dumb and not laugh for seven years, and if you spoke a single word, though but an hour were wanting to the time, your silence would all have been in vain, and that one word would slay your brothers.’ Bà lão đáp: “Không, chỉ có duy nhất một cách trên thế gian này, nhưng cách đó khó khăn đến mức con sẽ chẳng thể giải thoát họ được đâu, vì con sẽ phải bị câm và không được cười trong suốt bảy năm trời, và nếu con nói dù chỉ một từ, kể cả khi chỉ còn thiếu một giờ nữa là đủ thời gian, thì sự im lặng của con sẽ trở thành công cốc, và một từ đó sẽ giết chết các anh con.”
Then the girl said to herself: `If that is all I am quite sure I can free my brothers.’ Cô gái bèn tự nhủ: “Nếu chỉ có thế thì mình chắc chắn sẽ giải thoát được cho các anh.”
So she searched for a high tree, and when she had found one she climbed up it and spun all day long, never laughing or speaking one word. Vì thế, nàng tìm một cái cây cao, leo lên đó và ngồi se sợi suốt cả ngày, không bao giờ cười hay nói nửa lời.
Now it happened one day that a King who was hunting in the wood had a large greyhound, who ran sniffing to the tree on which the girl sat, and jumped round it, yelping and barking furiously. Một ngày nọ, có một vị Vua đang đi săn trong rừng, ngài có một con chó săn lớn, nó chạy đến đánh hơi quanh cái cây cô gái đang ngồi, rồi nhảy vòng quanh, sủa vang dữ dội.
The King’s attention was attracted, and when he looked up and beheld the beautiful Princess with the golden star on her forehead, he was so enchanted by her beauty that he asked her on the spot to be his wife. Nhà Vua chú ý đến tiếng sủa, và khi ngước nhìn lên, ngài thấy nàng công chúa xinh đẹp với ngôi sao vàng trên trán, ngài bị mê hoặc bởi vẻ đẹp của nàng đến mức ngỏ lời cầu hôn nàng ngay tại chỗ.
She gave no answer, but nodded slightly with her head. Nàng không trả lời, chỉ khẽ gật đầu.
Then he climbed up the tree himself, lifted her down, put her on his horse and bore her home to his palace. Thế là nhà Vua tự mình trèo lên cây, bế nàng xuống, đặt nàng lên ngựa và đưa nàng về cung điện.
The marriage was celebrated with much pomp and ceremony, but the bride neither spoke nor laughed. Hôn lễ được tổ chức vô cùng long trọng và linh đình, nhưng cô dâu không nói cũng chẳng cười.
When they had lived a few years happily together, the King’s mother, who was a wicked old woman, began to slander the young Queen, and said to the King: Khi họ đã sống hạnh phúc bên nhau được vài năm, mẹ của nhà Vua, vốn là một mụ già độc ác, bắt đầu gièm pha Hoàng hậu trẻ và nói với nhà Vua rằng:
`She is only a low-born beggar maid that you have married; who knows what mischief she is up to? “Con đã cưới phải một con bé ăn mày thấp kém; ai biết được nó đang ủ mưu chước quỷ quái gì?
If she is deaf and can’t speak, she might at least laugh; depend upon it, those who don’t laugh have a bad conscience.’ Nếu nó bị điếc và không nói được, thì ít nhất nó cũng phải biết cười chứ; cứ tin lời mẹ, những kẻ không biết cười đều có lương tâm đen tối.”
At first the King paid no heed to her words, but the old woman harped so long on the subject, and accused the young Queen of so many bad things, that at last he let himself be talked over, and condemned his beautiful wife to death. Ban đầu nhà Vua không để tâm đến lời bà ta, nhưng mụ già cứ nhai đi nhai lại chuyện đó mãi, và vu oan cho Hoàng hậu trẻ biết bao nhiêu điều xấu xa, đến mức cuối cùng nhà Vua cũng xiêu lòng và kết án tử hình người vợ xinh đẹp của mình.
So a great fire was lit in the courtyard of the palace, where she was to be burnt, and the King watched the proceedings from an upper window, crying bitterly the while, for he still loved his wife dearly. Một đống lửa lớn được đốt lên giữa sân cung điện, nơi nàng sẽ bị thiêu sống, và nhà Vua đứng quan sát từ cửa sổ trên cao, vừa khóc thảm thiết, vì ngài vẫn còn yêu vợ rất nhiều.
But just as she had been bound to the stake, and the flames were licking her garments with their red tongues, the very last moment of the seven years had come. Nhưng ngay khi nàng bị trói vào cọc, và những ngọn lửa bắt đầu liếm vào y phục của nàng bằng những cái lưỡi đỏ lòm, thì cũng là lúc khoảnh khắc cuối cùng của thời hạn bảy năm đã đến.
Then a sudden rushing sound was heard in the air, and twelve ravens were seen flying overhead. Bỗng nhiên, một âm thanh lao vút trong không trung vang lên, và người ta thấy mười hai con quạ đang bay trên đầu.
They swooped downwards, and as soon as they touched the ground they turned into her twelve brothers, and she knew that she had freed them. Chúng sà xuống thấp, và ngay khi chạm đất, chúng biến lại thành mười hai người anh của nàng, và nàng biết rằng mình đã giải thoát được cho họ.
They quenched the flames and put out the fire, and, unbinding their dear sister from the stake, they kissed and hugged her again and again. Họ dập tắt ngọn lửa, và sau khi cởi trói cho người em gái thân yêu khỏi cây cọc, họ ôm hôn nàng thắm thiết mãi không thôi.
And now that she was able to open her mouth and speak, she told the King why she had been dumb and not able to laugh. Và giờ đây, khi đã có thể mở miệng nói năng, nàng kể cho nhà Vua nghe lý do tại sao nàng đã bị câm và không thể cười.
The King rejoiced greatly when he heard she was innocent, and they all lived happily ever afterwards. Nhà Vua vô cùng mừng rỡ khi biết nàng vô tội, và tất cả bọn họ đều sống hạnh phúc mãi về sau.
[22] Grimm
Nâng cấp VIP để xem các trang bị khóa.