Loài người, trong vô minh, đã bóp méo mối quan hệ thiêng liêng này thành vô số hình thái sai lạc, nhưng tựu trung lại ở ba cái hiểu sai lớn nhất.
1. Từ “Cha Con” thành “Vua Tôi”.
Đây là cội rễ của mọi vấn đề. Chúng sanh gọi Thầy là “Thượng Đế”, là “Ngọc Hoàng”, là “Đấng Chí Tôn”. Những danh xưng ấy đều đúng, nhưng chưa đủ. Danh xưng trọn vẹn và đẹp đẽ nhất mà Thượng Đế đã chọn cho chính mình khi đến với Đạo Cao Đài chính là Đại Từ Phụ/Thầy (Người Cha Rất Mực Nhân Từ và là người dạy dỗ chúng). Và chúng ta, tất cả chúng sanh, đều là con cái của Thầy.
Vậy mà, nhân loại qua hàng ngàn năm đã dần quên đi chữ “Cha”, mà chỉ nhớ đến chữ “Chúa”. Họ dựng lên hình ảnh một ông vua quyền uy ngự trên cao, thích được tôn thờ, dễ nổi giận, sẵn sàng giáng họa để trừng phạt những kẻ không vâng lời. Từ sự hiểu sai này, sinh ra tâm lý sợ hãi, nô lệ, và mua chuộc. Người ta cầu nguyện không phải vì tình yêu thương và lòng biết ơn, mà vì sợ bị phạt, hoặc vì muốn đánh đổi lễ vật để lấy phước lành. Họ coi Thượng Đế như một vị thần phải được xoa dịu, chứ không phải một Người Cha để hết lòng yêu mến và tin cậy.
Chính vì nghĩ Thầy là một Đấng trừng phạt, nên họ mới chất vấn về sự bất toàn của thế gian. Họ không hiểu rằng một Người Cha đã ban cho con mình quyền tự do, thì cũng đau lòng vô hạn khi thấy con dùng quyền ấy để làm hại lẫn nhau và tự hủy hoại chính mình. Như Thầy đã phán: “Cắt ruột ai lại không đau?”
2. Từ “Linh Quang” thành “Thân Xác”.
Từ việc không nhận ra Thầy là Cha, chúng sanh cũng quên mất chính mình là ai. Chúng sanh lầm tưởng mình chỉ là một thân xác vật chất, một đời sống hữu hạn vài chục năm, rồi tan biến vào hư vô. Đây là một trong những bi kịch lớn nhất của nhân loại. Nhân loại tự hạ thấp mình từ một điểm linh quang được chiết ra từ khối Đại Linh Quang của Thầy, xuống ngang hàng với loài thú.
Thánh Ngôn đã dạy rất rõ: “Các con là Thầy, Thầy là các con.” Đây không phải là một ẩn dụ, mà là một sự thật. Mỗi người trong chúng ta đều mang trong mình một mảnh linh hồn thiêng liêng của Thầy, có cùng bản chất Từ Bi, Sáng Suốt và Vĩnh Cửu. Vì quên đi điều này, chúng sanh mới có thể tham lam, sân hận, si mê, mới có thể giành giật, chém giết lẫn nhau vì những thứ phù du như tiền tài, danh vọng, sắc dục. Chúng sanh không biết rằng mình đang là những ông hoàng lưu lạc, cam tâm sống cuộc đời của một kẻ ăn mày mà quên mất ngai vàng của chính mình.
Chân lý về sự sống vĩnh cửu, về luân hồi và nhân quả, bị che lấp bởi màn vô minh dày đặc. Người ta sống mà không biết mình từ đâu đến, chết rồi sẽ đi về đâu, nên cứ buông thả trong tội lỗi, tưởng rằng chết là hết.
3. Từ “Tự Độ” thành “Được Cứu Rỗi”.
Từ hai sự hiểu sai trên, dẫn đến sai lầm thứ ba. Nếu Thầy là Vua và chúng sanh là thần dân tội lỗi, thì chúng sanh sẽ luôn tìm kiếm một đấng cứu thế từ bên ngoài đến ban ơn, rửa tội cho mình. Chúng sanh cầu xin được cứu rỗi mà không hiểu rằng, cánh cửa giải thoát chỉ có thể mở từ bên trong.
Đây chính là tôn chỉ quan trọng của Đạo Thầy: Tự độ. Thầy đến để chỉ đường, để ban Bửu Pháp, để lập ra trường thi công quả, chứ không đến để bồng ẵm chúng ta. Thầy đã giao Chánh Giáo cho chính chúng sanh, nhưng lại bị nhân loại làm cho ra phàm giáo. Nay Thầy đến chính mình Thầy để dạy dỗ, nhưng việc tu hành, sửa mình, lập công bồi đức, tất cả đều phải do chính chúng ta thực hiện. Không một ai, dù là Thần, Thánh, Tiên, Phật, có thể tu thay cho chúng ta được.
Sự hiểu sai về một “ân điển” ban phát từ bên ngoài khiến con người trở nên thụ động, ỷ lại, và không chịu trách nhiệm cho sự tiến hóa tâm linh của chính mình. Đó là một cái bẫy ngọt ngào nhưng vô cùng nguy hiểm.
Tóm lại,
Chân lý bị hiểu sai nhiều nhất chính là điều đơn giản nhưng bao trùm tất cả: Thầy là Cha, chúng sanh là con, và tất cả chúng ta sẽ cùng nhau hiệp nhất trở lại sau một hành trình dài tự do lựa chọn và tự mình tiến hóa.
Khi nhân loại hiểu được điều này một cách trọn vẹn, mọi bức tường ngăn cách giữa tôn giáo, chủng tộc, quốc gia sẽ sụp đổ. Khi ấy, chúng ta nắm tay nhau, cùng nhau sửa chữa những bất toàn ấy bằng tình yêu thương. Khi ấy, chúng ta sẽ không còn sợ hãi một Đấng trừng phạt, mà sẽ sống xứng đáng với Tình Yêu của một Người Cha. Và khi ấy, Địa đàng hay Cực Lạc, sẽ không còn là một nơi chốn để tìm về, mà sẽ hiển hiện ngay trong tâm hồn và trong cách chúng ta đối xử với nhau.
